Góry Wałbrzyskie

Góry Wałbrzyskie są wyraźnie wyodrębniającą się częścią Sudetów Środkowych. Góry są bardzo rozczłonkowane i składają się z kilku garbów, izolowanych obniżeniami i dolinami rzecznymi. Na północnym zachodzie wyróżniają się grzbiety Trójgarbu (779m), i Krąglaka (692m), sąsiadujące od północnego zachodu z Pogórzem Bolkowskim, od południowego wschodu z Wyżyną Jabłowską. Dominującym w krajobrazie jest masyw Chełmca (851m) z Mniszkiem, których względną wysokość podkreślają obniżenia Kotliny Kuźnickiej i Kotliny Wałbrzyskiej oraz Obniżenie Lubomina. Południowo - wschodnia część Gór Wałbrzyskich nosi nazwę Gór Czarnych z najwyższym masywem Borowej (854m) sąsiadującym z Rybnickim Grzbietem. W rzeźbie terenu wyróżniają się zachowane fragmenty powierzchni zrównań morfologicznych. Najniższe, w poziomie 380-390m i 400-420 określane są jako poziom pogórski niższy, z kulminacjami nieznacznie przekraczającymi 430m. Widoczny jest m.in. na dziale wodnym Pełcznicy, Czyżynki i Potoku Cieszowskiego w (okolicach Nowego Cieszowa), a także w rejonie Szczawienka i Podzamcza w Wałbrzychu. Poziom pogórski wyższy (430-460m) widoczny jest m.in. w rejonie śródmieścia Wałbrzycha. Fragmenty powierzchni zrównań w poziomie (470-510m) określane są nazwą poziomu kotlinowego (np. poziom Wałbrzyski, Kuźnicki). Niewielkie powierzchnie zajmują zrównania w poziomie Unisławskim niższym (660-700m) między masywem Borowej na wschodzie, a Dzikowcem na zachodzie. W zrównania wierzchowinowe wcinają się potoki, tworząc miejscami głębokie doliny. Doliny Pełcznicy i Szczawnika tworzą najbardziej malownicze przełomy w Górach Wałbrzyskich. Kulminacją Gór Wałbrzyskich jest Borowa (854m). Nad Wałbrzychem od zachodu góruje kopuła Chełmca (851m). Kotlinę Wałbrzycha zamyka od południa Kamienna Góra, Barbarka, od południowego wschodu pasmo Wołowca i Rybnicki Grzbiet. Krajobraz Gór Wałbrzyskich jest w znacznym stopniu przekształcony przez człowieka, wyrobiska, hałdy, osadniki, w wielu miejscach stanowią dominujący element rzeźby.

Źródło: "Słownik geografii turystycznej Sudetów - Góry Wałbrzyskie, Pogórze Wałbrzyskie, Pogórze Bolkowskie" pod redakcją Marka Staffy; wyd. I-Bis; Wrocław 2005.